Καλλιτέχνης γεννιέσαι ;

Σε προηγούμενο άρθρο ειχα γραψει : «Οι καλλιτέχνες διαμορφώνονται κενοί από προβληματισμούς και περηφανεύονται για την ασύνδετη απ’τη πραγματικότητα δημιουργία τους. Υποστηρίζουν ότι η αξία της Τεχνης έγκειται στην απόπειρα να ανακουφίσει τον άνθρωπο στις δύσκολίες του και οχι να τον φέρει αντιμέτωπο με μια δυσάρεστη πραγματικότητα από την οποία προσπαθεί να αποδράσει. 

… Σπάνια καλλιτεχνες που υποστηριζουν την παραπανω αποψη γίνονται φορείς ριζοσπαστικών ιδεών, υπερασπίζουν κάποιο ιδανικό, αναδεικνύουν πτυχές της πραγματικότητας η προσφέρουν τη προσωπική τους εμπειρία μεσα απο τις δημιουργιες τους. Η καλλιτεχνική δημιουργία χρησιμοποιείται για τον αποπροσανατολισμό των συνειδήσεων. Oι κριτικοι τεχνης προωθουν αντιλήψεις που οριοθετούν την τέχνη ως ατομική μυσταγωγική εμπειρία που ειναι κληρονομική ιδιοτητα (εμφυτο ταλεντο) και εχει αόριστη (μαγικη κ αποκοσμη) προέλευση (ενα απροσδιοριστο χαρισμα). [Αρθρο σχετικα με το Ταλεντο εδω Το «ταλέντο» δεν είναι έμφυτο! ]

Αναφερόμουν τότε στις μεγαλόστομες δηλώσεις του Γ. Σμαραγδή (Η τέχνη έχει δοθεί στον άνθρωπο ως μια μορφή παρηγοριάς, είναι το λιπαντικό της ψυχής. Δόθηκε από τον Θεό σαν “εύμορφες” καταφυγές για να απαλύνουν τον μεγάλο πόνο. Αυτός είναι ο ρόλος της τέχνης. Τώρα γιατί δίδεται κ σε ποιους δίδεται το ταλέντο, κανείς δεν το ξέρει”). Αλλά φαίνεται πως είναι αμέτρητοι οι ψωνισμένοι καλλιτέχνες που υποστηρίζουν πως όντας εκλεκτοί κ επιλεγμένοι από κάποια ανώτερη οντότητα έχουν λάβει το χρίσμα του ταλέντου κ πρέπει συνεπώς να λατρεύονται από τους υπόλοιπους κοινούς θνητούς ως φωστήρες. Παρόλο που το έργο τους είναι ανέπνευστό κ που οι ίδιοι σαν προσωπικότητες είναι εγωμανείς, ματαιόδοξοι κ αποκομμένοι απ’τα προβλήματα της κοινωνίας. Για αυτούς η τέχνη ειναι ενα ναρκωτικό, ενα «βάλσαμο» (ενα παραισθησιογονο ναρκωτικο) που μουδιάζει τις συνειδήσεις.

Αλλά είναι αναμενωμενο πως αυτοί που έχουν κάνει «Τέχνη» το πως να απομακρύνονται απ’τις μάζες κ να αποστασιοποιούνται απ’τά πράγματα, θα προσπαθούσανν να παρουσιάσουν τον εαυτό τους ως κάτι το εξαιρετικό για να συγκαλύψουν το ξεπεσμό τους. Μια καλλιτεχνική δημιουργία που υπερασπίζεται το υπαρκτό η μοχθεί για να μας κάνει να το ξεχνούμε δεν γίνεται παρά να είναι Τέχνη της παρακμής. Μια ανάξια δημιουργία και μια ευτελης υπεκφυγή. Μια αποφυγή μπροστά στη διαπίστωση ότι στη κοινωνία που κυριαρχεί εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο, όποιος δεν «δημιουργεί» για να αντιταχθεί σε αυτή τη πραγματικότητα είναι το ίδιο ανήθικος με αυτή.


Βεβαία δεν είναι εύκολο να ξεγλιστρήσει κάνεις απ’τα δίχτυα του σκοταδισμού, της προγονολατρείας κ του ελιτισμού κ να εισέρθει στον κόσμο του εργατόκοσμου, στον κόσμο της τέχνης με κοινωνική κ πολιτική άποψη για το λαό. Πρέπει σαν άνθρωπος ο ίδιος να βασανίζεται για να διεισδύσει στη πραγματικότητα κ όχι να πασχίζει να αποδράσει από αυτή. Μονό τότε θα γίνει διερμηνέας κάποιας ιστορικά χρήσιμης αλήθειας που θα βοηθήσει τους ανθρώπους να καταλάβουν πώς θα πρέπει να δράσουν για να ανατρέψουν τη βαρβαρότητα κ να εξανθρωπίσουν τη ζωή τους.

Ακολουθούν ενδεικτικά κάποια αποσπάσματα απο συνεντεύξεις καλλιτεχνών στα οποία αποκαλύπτεται η αντίληψη που έχουν για τη τέχνη. Μια αντίληψη που θεωρεί το ταλέντο δώρο θεόσταλτο και τη τέχνη ενα είδος ηρεμιστικού.


ΕΡΩΤΗΣΗ:  Ηθοποιός γεννιέσαι ή γίνεσαι;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ: «Ο καλλιτέχνης γεννιέται. Πρόκειται για μια παντοδύναμη εσωτερική λύσσα που σε κυριεύει. Θέλεις να αποκρυσταλλώσεις τις σκέψεις σου, σε μορφή κ ξέρεις πως κανείς κ τίποτα δε μπορούν να σε σταματήσουν. Επέλεξα την υποκριτική κ τη συγγραφή, γιατί πιστεύω πως σε αυτές τις δύο τέχνες έχω αυτό που είθισται να αποκαλούμε «ταλέντο».(Μ. Ψιστακης)


ΕΡΩΤΗΣΗ : Bλέπεις το τραγούδι ως ψυχαγωγία μόνο ή κ ως ένα «εργαλείο» παιδείας;

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: «Tο τραγούδι πρέπει να έχει τη δυνατότητα να μαγέψει, να ταξιδέψει, να μας κάνει πιο ευαίσθητους. Nα δημιουργήσει έναν χώρο φαντασίας στον οποίο να μπορέσουμε να ζήσουμε καλύτερα. Eτσι το αντιλαμβάνομαι εγώ. Δεν τίθεται θέμα παιδείας. Οι καλλιτέχνες πρέπει να είναι κοινωνικοποιημένοι κ όχι πολιτικοποιημένοι«. (Μιχάλης Χατζηγιάννης).


«Παίζω τη μουσική που μας έμαθαν οι θεοί. Ξέρεις ποιος έπαιξε πρώτος το δοξάρι στον κόσμο; Ο Δίας. Η ιστορία είναι αληθινή, έγινε πριν χιλιάδες χρόνια. Χιλιάδες χρόνια παίζουν τη λύρα στην Κρήτη, όχι εκατοντάδες… Γεννιέται ο καλλιτέχνης, δε μαθεύεται…. Δεν υπάρχει σχολείο που να σε μαθαίνει μουσική. Η μουσική είναι συναίσθημα παιδί μου, δεν γράφεται στο χαρτί να τη μάθει ο άλλος….Ο Δίας υπήρξε. Ο μύθος λέει πως μετά το θάνατο του Δία ο Ορφέας, ο Απόλλωνας κ οι θεάνθρωποι συνέχισαν το έργο του. Ημίθεοι είναι όσοι κάνουν τέχνη…Είναι να το ‘χει ο άνθρωπος για να κάμει μουσική, όποιος το ‘χει με γεια του με χαρά του» (Ψαραντώνης ).


Πραγματικά θα αφήσω ασχολίαστες τις παραπάνω δηλώσεις γιατι προσωπικά τις θεωρώ τοσο παιδαριώδεις ανοησίες που δεν βρίσκω το παραμικρό νόημα να ασχοληθώ μαζι τους. Το μονο που εχει σημασία ειναι να αναρωτηθεί ο καθένας πανω στο τι ειναι πραγματικά αυτο που αποκαλούμε Ταλέντο και αν η Τέχνη οφείλει να εχει κάποια σκοπιμότητα πέραν του να γίνεται ναρκωτικό που θα μας βοήθα να ξεφεύγουμε απο την πραγματικότητα.

Το να υποστηρίζει κάνεις ότι οι δεξιότητες που έχει αναπτύξει κάποιος άνθρωπος οφείλονται στα γονίδια του είναι αντιεπιστιμονικό κ σε τελική ανάλυση ανόητο. Είναι ένα συμπέρασμα που προκύπτει από μεταφυσικές αντιλήψεις και είναι η πιο αντιδραστική εκδήλωση του Βιολογικού ντετερμινισμού. Παρόλα αυτά, αυτή η αντίληψη είναι χαραγμένη τόσο βαθιά σε μια μεγάλη μερίδα ανθρώπων που τη συναντάς καθημερινά.

Εξίσου διαδεδομένη (και εξίσου αντιδραστική) είναι και η αντίληψη οτι οι καλλιτέχνες δεν πρέπει να πολιτικοποιούν τα έργα τους καθώς η Τέχνη δεν οφείλει να εχει καμιά κοινωνική χρησιμότητα. Πανω σε αυτο θα αναφέρω μονο δυο γνωμικά. Το πρώτο είναι Μπρεχτ, «Η κοινωνική λειτουργία της τέχνης ειναι η διέγερση και οργάνωση της διάθεσης για την αλλαγή της πραγματικότητας«. Και το δευτερο ειναι του Σωκρατη : «Η πολιτική ειναι η καλλίστη αρετή και η μεγίστη τέχνη«. 

Μια βιολογική προσέγγιση στο θέμα :

«Φράσεις όπως «ταλαντούχος καλλιτέχνης», «γεννημένος αθλητής» και «έμφυτη ευφυϊα» αποτελούν μέρος της μακρόχρονης παράδοσης που θέλει το ταλέντο να εξαρτάται από γενετικούς παράγοντες κ να είναι κάτι που κάποιοι κατέχουν κ άλλοι όχι. Τα γονίδια ομως αλληλεπιδρούν σε μεγάλο βαθμό με το περιβάλλον κ έτσι, το ίδιο γονίδιο έχει διαφορετικό ρόλο σε κάθε σώμα. Δεν υπάρχουν γενετικοί παράγοντες που μπορούν να μελετηθούν ανεξάρτητα από το περιβάλλον. Έτσι, οποιοδήποτε χαρακτηριστικό ενός ανθρώπου (η προσωπικότητα, η ευφυϊα, οι ικανότητες, I.Q. κλπ) εξαρτάται στην πραγματικότητα από τη ζωή που κάνει, με αποτέλεσμα να καταρρίπτεται τελείως η έννοια του «έμφυτου. Οι επιρροές που δέχεται ένας άνθρωπος όσο είναι ακόμη πολύ μικρός είναι τόσο σημαντικές, διαμορφωνουν τοσο εντονα καποια χαρακτηριστικα που υστερα δημιουργειται η εντύπωση ότι το ατομο γεννήθηκε με αυτα».  [ Michael Meaney, Βιολόγος ].

~ από Epikss στο 5 Νοεμβρίου, 2012.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s