Ο μακρύς Δεκέμβρης, μιας ατελεύτητης νεωτερικότητας

Η εξέγερση του Δεκέμβρη του 2008 , που αποτέλεσε την οντολογική και μορφολογική αντίδραση της εργατικής και φοιτητικής νεολαίας απέναντι στην στυγνή, εν ψυχρώ δολοφονία ενός 16χρονου παιδιού από ένα έμμισθο όργανο του αστικού κράτους

δεν αποτέλεσε ούτε ένα κοινό καθημερινό γεγονός που θα μπορούσε με ευκολία να πάρει την θέση του στην μακρά αλυσίδα των εκφορών βίας του αστικού κράτους, αλλά ούτε και ένα γεγονός που αντικατέστησε ή υποκατέστησε την ταξική πάλη μετουσιωμένο σε κερκόπορτα προκειμένου να καταστεί ευχερής η είσοδος των μικροαστικών μαζών και των απροσανατόλιστων περιπλανώμενων ατομικοτητών στο πολιτικό προσκήνιο.

Οι δύο αυτές αναγνώσεις του Δεκέμβρη του 2008 πάσχουν από μια διττή ασθένεια : Είτε από την έκδηλη άγνοια της πολιτικής ιστορίας, είτε από την συνειδητή υποβάθμιση μιας πολιτικής συνάντησης του εφικτού με το δυνητικό με όρους ταξικής καθολικότητας, όπως αποπειράθηκε να αυτόπραγματωθεί η εξέγερση του Δεκέμβρη. Ο Δεκέμβρης του 08 δεν ήταν μια πρωτόγονα αυθόρμητη στιγμή στην κανονικότητα της ταξικής πάλης. Αφενός γιατί η ταξική πάλη δεν έχει τίποτε το κανονικό και το προβλέψιμο, και αφετέρου γιατί η εξέγερση του Δεκέμβρη ήταν μια πυκνή και ταυτόχρονα συνεκτική στιγμή της ταξικής πάλης.

Καθώς αποτέλεσε ταυτόχρονα, το αποκορύφωμα και το κύκνειο άσμα δύο δεκαετιών κοινωνικών και πολιτικών αγώνων της νεολαίας και της εργατικής τάξης που ξεκίνησαν το 1991 και ολοκληρώθηκαν τον Δεκέμβρη του 2008. Η εξέγερση του Δεκέμβρη του 2008 δεν ήταν η απλή αντίδραση μιας νεολαίας που εξεγέρθηκε γιατί ένας μπάτσος σκότωσε ένα 16χρονο παιδί.

Ανάστροφα, αποτέλεσε το αποκορύφωμα μιας μακρόσυρτης και πυκνής περιόδου κοινωνικών και πολιτικών αγώνων :  Από την αντίδραση στις αλλαγές στην εκπαίδευση από την κυβέρνηση Μητσοτάκη το 1991 και την δολοφονία του Νίκου Τεμπονέρα, που συνεχίστηκε με τους αγώνες ενάντια στην κατάργηση των δωρεάν συγγραμμάτων από τον Γιώργο Παπανδρέου ως υπουργού Παιδείας στην κυβέρνηση ΠΑΣΟΚ το 1995, λαμβάνοντας ανώτερη πολιτική και κινηματική μορφή κατά την διετία των αγώνων ενάντια στην εκπαιδευτική μεταρρύθμιση Αρσένη και στην επιβολή διαγωνισμού του ΑΣΕΠ για τους καθηγητές, με πενθήμερη κατάληψη των εξεταστικών κέντρων και καθημερινές οδομαχίες με τις δυνάμεις  καταστολής, με δεσπόζοντα στιγμή, την απόπειρα δολοφονίας των Δημήτρη Κουσουρή (μέλος του Κ.Σ. της ΕΦΕΕ), Ηλία Φωτιάδη, φοιτητή στο Πολυτεχνείο, και Ιωάννη Καραμπατσόλη, αδιόριστο καθηγητή, από χρυσαυγίτες με επικεφαλής τον «Περίανδρο», έξω από τα δικαστήρια της Ευελπίδων.

Η συνέχεια ήταν εξίσου πυκνή, καταδεικνύοντας την άνοδο της ταξικής πάλης, με την παλλαϊκή αντίδραση στην προσπάθεια αντιδραστικής μεταρρύθμισης του ασφαλιστικού συστήματος,  με την άνοδο του αντιπολεμικού κινήματος με αφορμή την εισβολή του ΝΑΤΟ στην Γιουγκοσλαβία, και στην συνέχεα με το κίνημα στήριξης στον Οτσαλάν, και φυσικά με το φοιτητικό κίνημα του 2006 ενάντια στην κατάργηση του άρθρου 16 από την κυβέρνηση Καραμανλή.

Την εξέγερση του Δεκέμβρη δεν την έκαναν κάποια «μαυροφορεμένα παιδιά» που εμφανιστήκαν αίφνης και με μεταφυσικό τρόπο στους κοινωνικούς και πολιτικούς αγώνες.

Η εξέγερση του Δεκέμβρη αποτέλεσε την συνέχεια αλλά και την τομή μιας ολόκληρης κινηματικής περιόδου που ολοκληρώθηκε και επισφραγίστηκε σε περιεχόμενο και μορφή από το μήνυμα και τα μέσα του Δεκέμβρη. Η εξέγερση του Δεκέμβρη ήταν μια ταξική, μια εργατική εξέγερση, που την έκανε πράξη η νεολαία της εργασιακής περιπλάνησης και της εργασιακής ανασφάλειας και η νεολαία που ετοιμαζόταν στα θρανία της σχολικής και πανεπιστημιακής λοβοτομής να πάρει την θέση της στο σύστημα καπιταλιστικής αλλοτρίωσης είτε ως μέρος ενός πειθήνιου, εργατικού δυναμικού , είτε ως μέρος ενός εφεδρικού στρατού ανέργων εκλιπαρώντας για μια οποιαδήποτε θέση εργασίας.

Η υποβάθμιση του Δεκέμβρη στα όρια μιας ψυχολογικού τύπου αντίδρασης έκδηλα ατομικιστική, διενεργείται είτε από απόντες, είτε από «αντικειμενικούς» παρατηρητές που προσλαμβάνουν την ταξική πάλη ως δρώμενο, και τους εαυτούς τους ως αδέκαστους κριτές των τεκταινόμενων.

Η εξέγερση του Δεκέμβρη του 2008 είχε όλα τα χαρακτηριστικά μιας ταξικής εξέγερσης. Είχε πολιτικές διαδικασίες συζήτησης και απόφασης, είχε κινηματικές δράσεις και πρακτικές που προέκυπταν ως η υλοποίηση των αποφάσεων, είχε αντικαπιταλιστικό πολιτικό λόγο όπως και μεθόδους που αμφισβητούσαν έστω σε πρωτόλειο επίπεδο τα κανονιστικά όρια του καπιταλιστικού καθεστώτος εξουσίας, ενώ ταυτόχρονα αποτέλεσε φορέα κουλτούρας και πολιτισμού περάν της καθεστηκυίας τάξης, συνδέθηκε με πλειοψηφικά κοινωνικά κομμάτια και απέκτησε ταυτόχρονα, θανάσιμους εχθρούς. Αυτό το τελευταίο, ίσως είναι το σημαντικότερο όλων.

Παράλληλα καθώς επιχειρείται κατά καιρούς η εξίσωση της εξέγερσης του Δεκέμβρη με τους «αγανακτισμένους» πρέπει να είναι σαφές, πως η εξέγερση του Δεκέμβρη δεν αποτέλεσε ένα διονυσιακό πανηγύρι μικροαστικών ονειρώξεων, ούτε φυσικά το πρόπλασμα του «κινηματικού συμβάντος» «αγανακτισμένοι» ακριβώς γιατί, ο Δεκέμβρης αποτέλεσε την πρώτη εξέγερση μια εποχής που ανέτειλε και μιας εποχής που αποχωρούσε, ενώ οι «αγανακτισμένοι» δεν ήταν πάρα η συνάντηση των ιδεολογικών φληναφημάτων του «αντιμνημονιακού» τόξου που αναζητούσε αναίμακτη πολιτική διέξοδο από την καπιταλιστική κρίση  με τους πυλώνες του καπιταλιστικού συστήματος ανέγγιχτούς.

Η εξέγερση του Δεκέμβρη δεν συνδιαλέχθηκε με το κράτος και τους κοινωνικούς και πολιτικούς θεσμούς καθώς αποτέλεσε ευθεία και εκκωφαντική άρνηση αυτών. Οι «αγανακτισμένοι» αποτέλεσαν την έκφραση των επιδιώξεων ενός πολιτικού προσωπικού που ανεξάρτητα από τις επιμέρους καταγωγές συναντήθηκε στα αντιμνημονιακά πάνελ όπου κύριο θέμα συζήτησης ήταν ακόμη και αν δεν ομολογήθηκε ποτέ, η εξεύρεση λύσης εντός των καπιταλιστικών ορίων τεθέντων, από την αποδοχή των βασικών κατευθυντήριων γραμμών της ΕΕ και της ΟΝΕ. Ο κοινός τόπος του αντιμνημονιακού μετώπου ήταν η μη αμφισβήτηση του αστικών θεσμών εξουσίας, παρά μόνο το περίβλημα αυτών, ενώ όπως ήταν έλλογο, αυτή η κοινή παραδοχή  έλαβε την διττή μορφή, είτε της αριστερής σοσιαλδημοκρατίας που εξέφρασε ο ΣΥΡΙΖΑ και οι δορυφόροι του, είτε του εθνικισμού και του φασισμού που εκφράστηκε εύγλωττα από την Χρυσή Αυγή.

Στη εξέγερση του Δεκέμβρη του 2008 η πολιτική λογική του ΣΥΡΙΖΑ που αποπειράθηκε να τσιμπολογήσει εκλογικά από τις σάρκες του κινήματος, ήταν περιθωριακή, αποσυνάγωγη και εν πολλοίς τραγέλαφος, προκαλώντας θυμηδία στο κίνημα του Δεκέμβρη. Ενώ οι φασίστες όπως και όπου εμφανίστηκαν, ως -έκφραση των παρακρατικών μηχανισμών- στην καλύτερη περίπτωση, τράπηκαν σε άτακτη φυγή.

Υπό αυτή την οπτική, οποιαδήποτε απόπειρα να συνδεθεί η εξέγερση του Δεκέμβρη με τους «αγανακτισμένους» , ή με τον ΣΥΡΙΖΑ και με το ρεύμα του μικροαστικού εθνικισμού που κατέληξε στην αγκαλιά της φασιστικής ΧΑ, είναι πολιτικά άκυρη, ιδεολογικά ενδεής και θεωρητικά ανεδαφική. Η εξέγερση του Δεκέμβρη δεν νίκησε, ακριβώς γιατί δεν μπόρεσε να μετουσιώσει την ολιστική άρνηση απέναντι στους θεσμούς της καπιταλιστικής δημοκρατίας σε συνεκτική κατάφαση σε ένα παρόν και μέλλον πέραν του καπιταλισμού, ακριβώς γιατί, δεν κατέστη εφικτή η οργανική σύνδεση των αιτημάτων της εξέγερσης με ένα επαναστατικό κομμουνιστικό πρόταγμα που θα αποτελούσε το εφαλτήριο για την κατάκτηση μιας ανώτερης κοινωνικής και πολιτικής ποιότητας των αιτημάτων της εξέγερσης.

Ωστόσο η χωρική και χρονική απουσία της κομμουνιστικής συμβολής στην εξέγερση αν και αποτέλεσε πρόβλημα για την μετεξέλιξη αυτής σε δεσπόζουσα ταξική συμβολή, δεν σημαίνει ότι η εξέγερση δεν πραγματοποιήθηκε, όπως και δεν σημαίνει ότι δεν είχε ταξικά και εργατικά χαρακτηριστικά εξαιρετικά αναβαθμισμένα αναφορικά με την συγκυρία που αυτή εκδηλώθηκε, καθορίζοντας την μορφολογία και το περιεχόμενο αυτής αλλά και μπολιάζοντας το εργατικό και νεολαιίστικό κίνημα με την πεποίθηση ότι οι εξεγέρσεις δεν προαναγγέλλονται αλλά κυοφορούνται, άλλοτε σιωπηρά και άλλοτε εκκωφαντικά στο μαλακό υπογάστριο της επίπλαστης καπιταλιστικής ευημερίας.

Η εξέγερση του Δεκέμβρη του 2008 αποτέλεσε μια από τις πιο σημαντικές στιγμές της ταξικής πάλης στην Ελλάδα, καθώς αποπειράθηκε να συνδέσει το ατομικό με το συλλογικό σε μια νέα ποιότητα ταξικής καθολικότητας υιοθετώντας ταυτόχρονα μορφές πάλης που δεν άντεχαν ούτε στα όρια της αστικής νομιμότητας, ούτε στα πλαίσια του κοινοβουλευτικού ρεφορμισμού αριστερής κοπής.

Η απουσία επαναστατικής , κομμουνιστικής πρωτοπορίας που θα πήγαινε την εξέγερση μέχρι τέλους, δεν ήταν παρά η αποτύπωση των κοινωνικών, πολιτικών και ιδεολογικών ορίων του οργανωμένου κομμουνιστικού κινήματος, που επί χρόνια διαπαιδαγωγήθηκε σε μια λογική άμυνας, ήττας και μοιρολογιού.

Ανάμεσα στο ατομικιστικό κρεσέντο του «καίω ένα κάδο Σάββατο βράδυ στα Εξάρχεια» και στην πραγματική υλοποίηση στους δρόμους, των πολιτικών αποφάσεων ενός ολόκληρου κινήματος  που συνεδριάζει στην κατειλημμένη νομική με τις κατασταλτικές δυνάμεις του κράτους να έχουν αποκλείσει το κέντρο της Αθήνας, υπάρχει κολοσσιαία διαφορά και κάθε σύγκριση είναι πρόδηλα ατυχής, και έκδηλα ιλαρή.

Ο Δεκέμβρης του 2008 δεν κέρδισε αλλά δεν υποκλίθηκε. Ο Δεκέμβρης του 2008 δεν απάντησε επαρκώς στα δραματικά ερωτήματα της περιόδου αλλά δεν συνδιαλέχθηκε με το αστικό κράτος και τους μηχανισμούς τους. Ο Δεκέμβρης του 2008 προσπάθησε να εκφράσει την αισιοδοξία της  νίκης  απέναντι στο μοιρολόι της ήττας και για λίγο τα κατάφερε.

Ο Δεκέμβρης του 2008 δεν μπορεί να συγκριθεί φυσικά με τον Δεκέμβρη του 44. Ωστόσο όποιος μελετά, και όποιος εμπνέεται από τον Δεκέμβρη του 44 δεν θα μπορούσε να απουσιάζει από τον Δεκέμβρη του 2008. Η εξέγερση του Δεκέμβρη του 2008 ήταν η εξέγερση αυτών που δεν είχαν τίποτε να χάσουν και αυτών που τελικά δεν απέκτησαν τίποτε ποτέ. Το υποκείμενο του Δεκέμβρη του 2008, ήταν η υλική αποτύπωση του παρόντος και του μέλλοντος της ταξικής πάλης στην Ελλάδα με τις αντιφάσεις και τα όρια που τίθενται από τον κάθε φορά συσχετισμό δύναμης. Ωστόσο το υποκείμενο του Δεκέμβρη επέλεξε να μην αναμένει τις συνθήκες να ωριμάσουν αναλαμβάνοντας τον ρόλο του θεατή και του σχολιαστή της πραγματικότητας.

‘Έχοντας πλήρη επίγνωση, πως  κανείς Δεκέμβρης δεν τελείωσε ποτέ….

Αναδημοσίευση από  Εργατικό περιοδικό Praxis

 

Advertisements

~ από Epikss στο Μαρτίου 10, 2018.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

w

Σύνδεση με %s